"De arbeidersklasse, haar actuele rol
en opdracht.
Concrete taken en ervaringen van de Communistische
Partij binnen de arbeiders- en vakbondsbeweging."
Brussel, 16-18 mei 2008
www.icsbrussels.org , ics@icsbrussels.org
Partido Comunista do Brasil
Vooreerst maak ik onze broederlijke groeten over aan de kameraden hier aanwezig en dank ik, in naam van het Centraal Comité van de Communistische Partij van Brazilië, voor de waardevolle gelegenheid om deel te nemen aan dit 17de Seminarie, georganiseerd door de Partij van de Arbeid van België.
Wij zijn ons bewust van de grote actualiteit van het thema dat hier ter discussie staat. De rol en de taken van de werknemers en van de syndicale beweging in het huidige kader, zijn van groot strategisch belang.
Tijdens onze korte tussenkomst willen wij met u graag de houding van de PcdoB in dit front delen. Vooraf moeten we onderstrepen dat de strijd van de werknemer en de politieke conjunctuur onlosmakelijk met mekaar verbonden processen zijn.
Hier is de eerste pertinente opmerking die we moeten maken dat Latijns-Amerika een betekenisvolle politieke verandering doormaakt, gekenmerkt door de opeenvolgende verkiezingsoverwinningen van antineoliberale regeringen.
Elk van deze overwinningen tegen conservatieve regeringen volgt een specifieke weg, overeenkomstig de specifieke kenmerken en krachtsverhouding van elk land.
Andere interventies bespreken ervaringen die in onze landen aan gang zijn. Om onze tussenkomst in een context te plaatsen, zullen wij snel het panorama schetsen van de huidige situatie van Brazilië vanuit het standpunt van de communisten.
Sinds 2003 wordt Brazilië geleid door president Luiz Inácio Lula da Silva, vandaag in zijn tweede mandaat. De PCdoB neemt deel aan de brede politieke coalitie ter ondersteuning van deze regering.
Volgens ons vertegenwoordigt de regering Lula een belangrijke politieke bocht in ons land, ingevolge de nederlaag van de conservatieve coalitie die het land, met name in de jaren 90, leidde en een verwoestende neoliberale agenda toepaste.
Vandaag kunnen we bevestigen dat Brazilië een zeer specifieke situatie doormaakt met de combinatie van drie zeldzame factoren in de politieke geschiedenis van het land: democratie, ontwikkeling en verdeling van de opbrengsten.
Deze drie factoren gaan gepaard met een extern beleid gericht op de prioriteit van de Zuid-Zuid relaties, met de nadruk op de Latijns-Amerikaanse integratie. Deze meer algemene koers heeft de steun verdiend van de progressieve krachten van het land en wordt sterk verworpen door de conservatieve stroming, met name door een groot deel van de geoligopoliseerde Braziliaanse media.
Ondanks deze positieve aspecten, beleeft ons land ook zijn impasses en tegenstellingen. De strijd voor een nationaal ontwikkelingsproject, gebaseerd op de valorisatie van de arbeid en de nationale soevereiniteit, wordt geconfronteerd met hindernissen. De voornaamste ervan is het conservatieve beheer van de macro-economische politiek.
De Braziliaanse Centrale Bank, geleid door sectoren die verbonden zijn aan het financierskapitaal en de een ruime autonomie genieten, functioneert in de praktijk als een rem op de groei van het land.
De Braziliaanse Centrale Bank past een orthodoxe agenda toe met één doelstelling: de inflatie bestrijden. Op die manier houdt ze geen rekening, zoals in andere landen, met de noodzaak de verdediging van de munteenheid te verbinden met economische groei en het scheppen van banen.
Op basis van deze koers passen de Braziliaanse monetaire autoriteiten een beleid toe van hoge intresten, een ware rem op de groei, primaire begrotingsoverschotten op de nationale begroting, ten nadele van sociale investeringen en investeringen in infrastructuur en een wisselbeleid dat losstaat van de ontwikkelingsbehoeften van het land.
Al deze tegenstellingen doen echter niets af aan onze beoordeling dat de wijzigingen die aan gang zijn in het land, met zijn reeds aangehaalde bijzonderheden, passen binnen het algemene kader van de positieve evolutie die aan gang is in Latijns-Amerika.
Ten overstaan van deze realiteit is het Centraal Comité van de PCdoB, bij de recente aanpassing van zijn tactische oriëntatie, overgegaan tot het goedkeuren van een meer gedurfd en affirmatief beleid, overeenkomstig de conjunctuur die gunstiger is voor de vooruitgang van de arbeidersstrijd.
Op het specifieke terrein van de syndicale beweging vertaalde deze nieuwe oriëntatie zich meer concreet in de steun van de communisten aan de oprichting van een nieuwe vakbondscentrale met een klassenkarakter, democratisch en pluralistisch.
Zo mondde van 12 tot 14 december 2007, een breed en democratisch proces van discussies uit in de oprichting van de Centrale van de Werknemers en Werkneemsters van Brazilië (CTB). Op het stichtingscongres waren 1037 afgevaardigden aanwezig, die 556 vakbondsentiteiten vertegenwoordigden, met zes miljoen werknemers aan de basis, uit 24 staten (Brazilië telt 27 staten), behave het Federale District.
De CTB krijgt de steun van zes van de zevenentwintig federaties van landarbeiders die het land telt, heeft een sterke aanwezigheid onder de vissers en bezet een opvallende positie bij belangrijke categorieën werknemers zoals de metaalarbeiders, de leraars enz.
In Brazilië zijn er zes vakbondscentrales. De grootste hiervan is de sociaal-democratische Eenheidscentrale van de Werknemers (CUT), die geleid wordt door de Arbeiderspartij (PT). De tweede in representativiteit is de Vakbondsmacht (Força Sindical), met een grote aanwezigheid van de Democratische Werknemerspartij (PDT), die vroeger liberale stellingen aanhing en zich vandaag politiek recycleert.
Recenter werd, als resultaat van de fusie van andere centrales de UGT opgericht – Algemene Unie van de Werknemers. Deze centrale is, naast de CUT en Força Sindical, is aangesloten bij de Internationale Vakbondscentrale (CSI).
We hebben ook de Nieuwe Vakbondscentrale van de Werknemers (NCST) en de CGTB, deze laatste aangesloten bij de CTB. Zonder daarom syndicale centrales te vormen, bestaan er in Brazilië twee syndicale strekkingen van voornamelijk trotskystische oriëntatie: "Conlutas" en "Intersindical".
De CTB, die aangesloten is bij het Wereldvakverbond, komt volgens zijn voorzitter, Wagner Gomes, "op in de voor het Braziliaanse volk veelbelovende historische context van de politieke overgang en de koerswijziging in Latijns-Amerika en in Brazilië. Hij belooft te werken aan de verhoging van het participatieniveau en van het politieke protagonisme van de vakbond en de arbeidersklasse in het nationale leven, om de weg te bereiden voor een nieuw ontwikkelingsproject, gesteund op de soevereiniteit en de valorisatie van de arbeid en gericht op een nog diepgaandere omvorming, op de vernietiging van het kapitalisme en de opbouw van een nieuw sociaal systeem, het socialisme van de XXIste eeuw".
De voorzitter van de CTB voeg eraan toe dat "de weg in die richting niet gemakkelijk zal zijn. Hij zal bezaaid zijn met vele gevechten en er zal méér nodig zijn dan woorden en goede voornemen. Er is eenheid nodig aan de basis en aan de top van de beweging, de werklozen en de informele werknemers moeten betrokken worden in de syndicale en politieke strijd. Er is een overwicht nodig van klassen- en democratische opvattingen, respect voor de ideologische pluraliteit, volharding voor de effectieve autonomie van de entiteiten ten opzichte van het bestuur, de patroons en de politieke partijen. Dat zijn de uitdagingen voor de CTB en voor het geheel van het nationale syndicalisme.".
Dit complexe en heterogene kader, moeilijk te begrijpen voor wie de Braziliaanse realiteit niet kent, vereist van de communisten een brede en flexibele tactiek om krachten op te bouwen in de syndicale beweging.
De Braziliaanse vakbondsorganisatie heeft een grondwettelijke regel gekend als "syndicale uniciteit" die de eenheid aan de basis vrijwaart, slechts één vakbond vertegenwoordigt elke categorie werknemers.
Aan de top van het Braziliaanse syndicalisme daarentegen bestaan er, zoals reeds vermeld, verschillende vakbondscentrales. Historisch gezien vechten wij communisten altijd voor de eenheid, van de basis tot de top van de beweging. De huidige verdeeldheid aan de top is het gevolg van strategische, politieke en ideologische geschillen.
Deze verscheidenheid van situaties verplicht de communisten op vele manieren op te treden in de syndicale beweging, in een situatie die wij kenmerken als strijd voor de eenheid in de verscheidenheid.
In het licht van deze realiteit verdedigen wij de realisatie van een nieuwe Conferentie van de Werknemersklassen (Conclat), met deelname van alle vakbondscentrales, om de weg plaveien van eenheid in actie.
In dat kader zou naar onze mening het geheel van het Braziliaanse syndicalisme een gemeenschappelijk platform moeten goedkeuren met eisen zoals de verhoging van de lonen, het scheppen van banen, het verbieden van willekeurige ontslagen, de inkorting van de arbeidsdag zonder loonverlies, de verdediging en uitbreiding van de rechten van de werknemers en de steuntrekkers, de verdediging van het stakingsrecht en van andere syndicale rechten.
Dit strijdplatform zou gevolgd moeten worden door een coördinatie van vakbondscentrales, die eenheidsacties van de massa’s zou combineren met de mobilisatie in het nationale parlement en samen met de regering van de Republiek.
Parallel hiermee moet deze inspanning gebaseerd worden op de verhoging van het politieke bewustzijn van de werknemers, de versterking van de basisvakbonden en de strategische organisatie op de werkvloer.
De realisatie van deze taken vereist van de communisten vandaag een dubbele beweging. In de eerste plaats, de steun aan de consolidatie en de versterking van de CTB, het belangrijkste instrument waarmee het klassen- en revolutionaire syndicalisme zich in Brazilië kan uiten.
In de tweede plaats proberen de communisten op de werkvloer en in de basisvakbonden kernen van de CTB op te bouwen en, in bepaalde omstandigheden, op te treden in entiteiten aangesloten bij andere centrales.
De Braziliaanse communisten treden sinds 20 jaar op in het vakbondsfront via een organisatie gekend als "Klassenstroming in de vakbond", die voornamelijk verbonden is aan de CUT.
Met de ontwikkeling van de politieke strijd in het land, luiden wij een nieuwe faze in, met de ontkoppeling van de CUT en de gedurfde onderneming om de CTB op te bouwen. Deze uitdaging moet aangevuld worden met de opbouw van partijkernen in de ondernemingen, als dynamische impulsen voor de syndicale actie.
De aanwezigheid van de Braziliaanse communisten onder de werknemers, in het algemeen, in de syndicale beweging in het bijzonder, is nog beperkt. In het nationale syndicalisme overheersen conservatieve en reformistische stromingen.
De strijd voor de bevestiging van het revolutionaire syndicalisme vergt enorme inspanningen om het klassenbewustzijn van de werkers te ontwikkelen, de eenheid te veroveren en de organisatie te vergroten.
De leidraad van de communistische actie is antwoorden te geven aan deze uitdagingen. Onze deelname aan dit seminarie heeft tot doel ervaringen te delen, veel te leren en het internationalisme, één van de strategische pijlers van de revolutionaire strijd, te ontwikkelen.
Hartelijk dank.