Nut en actualiteit van de oktober revolutie van 1917 voor de 21° eeuw
Brussel, 4- 6 mei 2007
www.icsbrussels.org , ics[at]icsbrussels.org
Uitdagingen bij het organiseren van de Amerikaanse arbeidersklasse in de post-sovjet periode
Door Fred Goldstein,
Workers World Party USA
Organisatiewerk door communisten in de Verenigde Staten vereist de vastbeslotenheid om tegen de stroom in te strijden tegen een heersende klasse die al meer dan dertig jaar in het offensief is tegen de arbeiders en onderdrukten. In deze geest heeft de Workers World Party geprobeerd, met, en vaak zelfs boven de mogelijkheden die we hadden, tussen te komen in vele strijdbewegingen die we voor de marxisten in de VS politiek van cruciaal belang achten.
We nemen deel aan strijdbewegingen tegen racisme en nationale onderdrukking -tegen onder andere politiegeweld en de doodstraf. We zetten ons in voor een anti-imperialistische en internationalistische lijn in de anti-oorlogsbeweging, terwijl we tegelijkertijd een brede eenheid van allerlei krachten proberen te smeden. We zijn speciaal geïnteresseerd in de groeiende oppositie tegen de oorlog binnen het leger. We zijn in de strijd voor de immigrantenrechten en de arbeiders zonder papieren gedoken die zich over de gehele VS uitspreidt. Dit zowel als deel van de klassenstrijd als deel van de strijd tegen nationale onderdrukking. We hebben hulp geboden bij de acties voor de vrijlating van politieke gevangenen, waaronder Mumia Abul Jamal, Leonard Peltier en de ‘Cuban Five’. We bestrijden de blokkade van Cuba en verdedigen zowel Venezuela als Iran en Noord-Korea tegen de Amerikaanse imperialistische agressie en we verdedigen Zimbabwe tegen de Engels-Amerikaanse ondermijning. We hebben geholpen bij het organiseren van de onderdrukte arbeiders in hun strijd voor het opzetten van vakbonden, we hebben hulp geboden aan het arbeidersverzet tegen de opgelegde besparingen op de pensioenen en de gezondheidszorg, we hebben gevochten voor de rechten van vrouwen, homo’s, lesbiennes en bi- en transsexuele mensen. In al deze strijdbewegingen zetten we ons in om op ideologisch vlak het marxisme en het communistisch perspectief hoog te houden.
Ik wil geen vals beeld schilderen of de invloed van de partij overdrijven. Deze vecht, net als alle progressieve organisaties in de VS, nog steeds voor het vergroten van haar invloed en wij zetten ons in voor het opbouwen van een proletarische voorhoede. In plaats van talrijke voorbeelden van specifieke strijdbewegingen te geven wil ik liever de specifieke marxistische analytische fundering waarop de partij haar prognose baseert dat de strijd voor het socialisme in de VS gaat herleven, bediscussiëren. Deze ideeën vormen de kern concepten die veel uitgebreider ontwikkeld gaan worden in het boek dat ik aan het schrijven ben over de Strijdbewegingen voor het Socialisme in het Post-sovjet Tijdperk.
De internationale context van de hedendaagse strijd wordt nog steeds bepaald door de ineenstorting van de USSR en Oost-Europa. Nog voor deze aardverschuiving was China al van de socialistische weg afgegaan en stond zij de kapitalistische productiewijze toe om te groeien en om de instituties van het socialisme aan te tasten. Met deze grote historische gok, ten behoeve van de industriële ontwikkeling, heeft zij een ‘open deur’politiek toegepast met het toestaan van imperialistische investeringen. Terwijl het socialistische kamp zich terugtrok veranderde India, het land met de grootste bevolking ter wereld op één na, in 1991 haar politiek van relatief gecontroleerd staatskapitalisme in een politiek die zich openstelde voor het IMF en buitenlands financierskapitaal en schoof dit land daarmee op naar economische integratie in het wereld imperialisme.
Bovendien verloren andere onderdrukte landen in de wereld -in het kielzog van de ineenstorting van de USSR, Tsjechië en de andere socialistische landen die het materiële fundament van het socialistische kamp vormden- alle mogelijkheden om de invloed van het imperialisme tegen te gaan en werden zij een makkelijke prooi voor de neo-liberale penetratie.
Het gevolg was dat de laatste twintig jaar een bevolking van misschien wel drie miljard mensen snel blootgesteld werd aan imperialistische plundering en super-uitbuiting. Van deze drie miljard mensen, zo schatten sommige burgerlijke experts, zijn er waarschijnlijk anderhalf miljard toegetreden tot de wereldwijde arbeidsreserve welke door het financierskapitaal van de VS, Europa en Japan kan worden uitgebuit. (1)
De crisis van het Amerikaans imperialisme in Irak heeft de fundamentele kwetsbaarheid van het Pentagon blootgelegd. Het symboliseert de militaire verzwakking van de positie van het Amerikaans imperialisme zoals die zich op wereldvlak voordoet. In Afghanistan, Iran, Noord-Korea , Palestina, Libanon, Venezuela, Colombia, de Hoorn van Afrika en elders heeft Washingtons onmacht om haar militaire en economische dapperheid te gebruiken voor het overheersen van de volkeren van de wereld vergaande politiek effecten. Onze partij probeert de groeiende oppositie tegen de oorlog in de VS aan te wenden om de beweging van de fase van protest naar de fase van verzet te brengen.
Aan dit politiek-militair proces ligt een fundamentele verschuiving in de kapitalistische wereldeconomie ten grondslag die geleidelijk de krachten vormt voor zowel de crisis van de arbeidersklasse als haar heropleving. In dit opzicht moeten we ons focussen op de sprong voorwaarts van de ontwikkeling van de productiekrachten en de nieuwe fase van de imperialistische economische expansie die goedmoedig ‘globalisering’ genoemd wordt.
Het belangrijkste resultaat van deze ontwikkelingen vanuit het gezichtpunt van de arbeidersklasse is de verschuiving in de internationale arbeidsdeling die zich de laatste tientallen jaren heeft voorgedaan. Als gevolg van de vooruitgang in de computerisering, communicatie en transport, internet-technologie en de ontwikkeling van software vervaagt de oude scherpe arbeidsdeling tussen de onderdrukte landen en de onderdrukkende landen gestaag.
Productie en diensten waren geconcentreerd in de imperialistische landen en de arbeiders en boeren in de onderdrukte landen hadden tot taak de imperialistische industriële machine te voorzien van grondstoffen en agrarische producten. Ze waren voornamelijk beperkt tot fysieke arbeid. Ze werkten in mijnen, op de plantages en boerenakkers voor de export-productie of in de havens, in de wegenbouw en het onderhoud van de infrastructuur.
Maar in 2004 komt 31% van de wereldhandel in goederen voort uit de zogenoemde ontwikkelingslanden. Dit is de benaming van de burgerlijke economen voor landen wiens economie en levensstandaard gevormd zijn door de erfenis van het kolonialisme en de imperialistische onderdrukking, landen met lage lonen in vergelijking met de imperialistische landen, maar met groeiende technische en technologische competenties. Waar deze landen vroeger exporteurs waren van agrarische producten en grondstoffen bestond in 2004 zeventig procent van hun export-handel uit industriële producten. Sinds dat jaar is dit cijfer ongetwijfeld nog gegroeid.
Bovendien zien we een toenemende tendens van delocalisatie van diensten uit de imperialistische centra. Een voormalige president van de Federal Reserve Board (de hoogste bancaire instantie in de VS), Alan Blinder, is de belangrijkste woordvoerder van een groep burgerlijke economen die de laatste jaren steeds gewaarschuwd heeft dat een voortzetting van deze koers zou kunnen leiden tot een sociale explosie in de VS. Blinder heeft er voor gewaarschuwd dat door de voordelen van het gebruik van internet-technologie de dienstensector een nog grotere klap kan krijgen dan de industriële sector. Hij stelt dat tussen de 30 en 40 miljoen banen in dienstensector op het punt staan gedelocaliseerd te worden.
Voor de eerste keer in de geschiedenis van het imperialisme worden de arbeiders in de rijke geprivilegieerde landen, in de ene sector na de andere, in directe loon-concurrentie gebracht met de arbeiders in de lage loon landen door de economische architecten van het wereldwijde financierskapitaal.
De reusachtige monopolies hebben de nieuwe technologie gebruikt om de organisatie van de productie en diensten te herverdelen zodat ze opgesplitst kunnen worden in aparte segmenten en dat aparte delen van de processen over de gehele wereld gedelocaliseerd kunnen worden, inclusief het uitbesteden van werk van binnen de imperialistische landen naar de lage lonen landen. (3)
De bazen hebben wereldwijde leveranciersketens gecreëerd Iedere hoge rij leveranciers kent weer een rij leveranciers onder zich. Zoals vazallen en ondervazallen onder de feodale heersers verzamelen zij zich rond de grote heersers van het kapitaal en smeken zij om contracten. Zij maken zo deel uit van een nieuw wereldwijd netwerk van tienduizenden bedrijven die door de grote monopolies gestimuleerd en gepromoot worden, die dienst doen als leveranciers en die de risico’s lopen over het geïnvesteerde kapitaal en die de plaatselijke werkers bijeendrijven in wat de heersende klasse ‘productie netwerken’ of ‘waarde ketens’ noemt en die verspreid zijn over de hele wereld. (4)
Toen Lenin zijn grondige analyse ‘Het imperialisme als hoogste stadium van het kapitalisme’ schreef legde hij grote nadruk op de export van kapitaal door de monopolies als zijnde het centrale kenmerk van het imperialistische stadium. Hij stelde dat de export van kapitaal enorme superwinsten opleverde die de materiële basis vormden voor de corruptie van de ambtenarij en van een belangrijk deel van de beter-betaalde arbeidersklasse. Hierdoor ontwikkelde zich een sociaal-patriottische arbeidersaristocratie die een sociale steun vormde voor haar eigen heersende klasse. Dit was zijn verklaring voor de ineenstorting van de Tweede Internationale bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.
Deze verklaring blijft nog steeds overeind. De super-uitbuiting van de onderontwikkelde wereld vormt nog steeds de basis van de relatief geprivilegieerde positie die de hogere lagen van de werkende klasse in de imperialistische landen innemen. En, om eerlijk te zijn, de volkeren van Azië, Afrika, Latijns-Amerika, de Caraïben en het Midden-Oosten verrichten nog steeds zware fysieke arbeid in de mijnen en plantages. En vandaag is de export van kapitaal zelfs nog een essentiëler onderdeel van het imperialisme dan het in Lenin’s tijd was.
Maar Lenin’s analyse moet gezien worden in het licht van de huidige ontwikkelingen. Samen met de tendens om privileges te creëren heeft de export van kapitaal nu ook het tegengestelde effect. Marx schreef in het ‘Communistische Manifest’ dat de concurrentie onder de arbeiders hen weghoudt van het omverwerpen van hun klassenvijand. Hij toonde ook aan dat de groei van het ‘reserve leger van de werklozen’ de concurrentie onder de arbeiders doet toenemen en dat dit hun strijd voor eenheid steeds belemmert.
Bovendien verklaarde Marx de ware aard van de lonen in zijn uitleg van het ‘kopen en verkopen van arbeidskracht’. Lonen zijn de aankoopprijs die de kapitalist betaalt voor de arbeidskracht van de arbeiders. En deze prijs was gelijk aan wat nodig was om de arbeiders en hun families in leven te houden. Dat wil zeggen: om naar het werk te gaan onder omstandigheden die gezond genoeg waren om hun werk te kunnen verrichten voor de kapitalist en om dit te kunnen blijven doen gedurende de productiefste jaren van hun leven en zo, zolang de bazen hen nodig hadden, zich te kunnen laten uitbuiten. Zij moesten niet alleen fit blijven om hun werk te kunnen doen, ze moesten ook een nieuwe generatie arbeiders voortbrengen voor de toekomstige uitbuiting. De prijs die de kapitalist moest betalen voor de som van dit geheel was de waarde van de arbeidskracht, oftewel het loon.
Maar Marx verklaarde ook dat ieder land zijn eigen historisch bepaalde niveau had van wat gezien werd als de noodzakelijke middelen van bestaan voor de arbeiders. Het hing af van de mate van comfort waaraan de arbeidersklasse en de samenleving in zijn algemeenheid gewend was, gebaseerd op de mate van economische ontwikkeling van het land en de klassenstrijd in dat land. In wat we vandaag een land zouden noemen met een nalatenschap van onderdrukking werden de massa’s gedwongen met minder genoegen te nemen en in een meer geprivilegieerd land waren de massa’s gewend aan meer, vooral daar waar de vakbonden sterk waren. In ieder geval betaalden de bazen minder of meer overeenkomstig de nationale omstandigheden.
De revolutie in de technologie en de globalisering van de kapitalistische productie en diensten holt de nationale vaststelling van de lonen uit. Het loon-niveau van de arbeidersklasse in de imperialistische landen wordt, onder druk van de wereldwijde concurrentie zoals die is opgezet door de grote monopolies, in toenemende mate internationaal bepaald en vertoont een tendens naar beneden door de neerwaartse druk op het loon-niveau in de lage loon landen. Vanuit het gezichtspunt van de bazen is een arbeider in Detroit met gezondheidszorg, een pensioen en vakantie te duur, gezien de arbeidsmarkt op wereldniveau. Vanuit een marxistisch standpunt uit gezien ziet de baas het loon dat hij aan deze arbeider betaalt als zijnde hoger dan de sociaal noodzakelijke waarde van de arbeidskracht. De waarde van de arbeidskracht, voor zover het GM, IBM of General Electric aangaat, zou dichter in de buurt moeten liggen van de lonen in China, Mexico of de Filippijnen dan die in Detroit, New York of Chicago. En dit is de richting waarin de bazen de lonen willen blijven duwen totdat de arbeiders hen tegenhouden.
Volgens de bazen krijgen de arbeiders in de VS lonen die boven de internationale waarde liggen. Zo is dat uitgedokterd door de bedrijfsplanners van de economische machten in de wereld. Samengevat: Marx’ wet van de waarde van de loonarbeid en de gevolgen ervan, de wet van de winstmaximalisatie, is de drijvende kracht achter de nieuwe fase van de globalisatie
Lang geleden verklaarde Marx dat het de ontwikkeling van de productiekrachten is die niet alleen nieuwe klassen creëert maar ook achterhaalde klassen vernietigt, maar dat onder het kapitalisme, dat gedwongen is constant de productiemiddelen te revolutionaliseren, het karakter en de betrekkingen van de bestaande klassen aanhoudend aan veranderingen onderhevig zijn. Inderdaad, de huidige omwenteling die zich voordoet bij de ontwikkeling van de productiemiddelen heeft de socialisatie van de wereldproductie zo vergaand doen toenemen dat het meer en meer druk legt op het reactionaire raamwerk van de privé eigendom en legt het de basis voor enorme toekomstige kapitalistische crises.
In de voorgaande periodes van het imperialisme zorgde de export van kapitaal voor klassenstabiliteit in de imperialistische landen en hield het de arbeiders in de onderdrukte landen in een compleet afhankelijke positie. In de huidige fase creëert de export van kapitaal een enorme toename van de over-uitgebuite internationale arbeidersklasse in de onderdrukte landen. Dit snel groeiende proletariaat wordt georganiseerd door de penetratie en groei van de kapitalistische productie. En de export van kapitaal naar landen met lage lonen en hoge werkloosheid legt ook de basis voor instabiliteit en sociaal oproer binnen de imperialistische landen, de VS in het bijzonder. De betrekkelijke stabiliteit die vandaag de dag in de VS onder de arbeiders bestaat verschilt heel wat van de stabiliteit van vlak na de Tweede Wereldoorlog. De huidige stabiliteit is kwetsbaar.
Nationale onderdrukking neemt toe. De Katrina crisis was het meest dramatische voorbeeld van het racisme van de kapitalistenklasse en de kapitalistische staat. Miljoenen Afro-Amerikanen waren erg aangedaan toen zij avond na avond op de televisie scènes te zien kregen waarin vormen van apartheid en deportatie getoond werden die deden terugdenken aan de tijden van slavernij. Afro-Amerikaanse arbeiders lijden disproportioneel onder de aanvallen op de vakbonden, in het bijzonder op die in de georganiseerde industriële sector. Zij lijden het meest van het roofzuchtige hypotheekschandaal. Dit kan niet anders dan een nieuwe generatie van verzet voorbrengen.
Immigratie is voor de bazen een centraal punt in hun nieuw leven ingeblazen streven naar verlaging van de lonen in de VS. Miljoenen arbeiders uit Latijns-Amerika, de Caraïben, de Filippijnen en de rest van de wereld, met of zonder papieren, zijn gedwongen werk te doen zonder rechten en zonder bescherming en tegen lage lonen die net genoeg zijn om hun gezinnen in leven te houden. Het op straat komen van miljoenen immigranten op 1 mei 2006 liet zien dat er van onderop opstand broeit.
Nu, op dit moment, worden 2,2 miljoen gezinnen geconfronteerd met het vooruitzicht dat zij hun thuis gaan kwijtraken. De laatste twintig jaar hebben in de VS meer dan 30 miljoen arbeiders hun baan verloren. Van degenen die in staat waren een nieuwe baan te vinden moest twee derde voor minder loon aan de slag, met minder of helemaal geen toeslagen. De onzekerheid neemt toe. De jonge generatie arbeiders in de VS ziet grotere ontberingen tegemoet dan welke vorige generatie dan ook sinds de crisis van de jaren dertig.
We vertrouwen erop dat de neerwaartse druk zal leiden tot een opleving van de strijd van de werkers en de onderdrukten in de VS welke de reactionaire ideologie en de kapitalistische normen zal doorbreken en strijdbewegingen zal voortbrengen die we de laatste 75 jaar niet gezien hebben. Toegenomen nationale onderdrukking, inclusief die van de inheemse volkeren, seksuele onderdrukking en vrouwenonderdrukking vinden allemaal plaats binnen het raamwerk van de toenemende klasse uitbuiting. Dit moet wel verzet opwekken. Of zoals het gezegde gaat: de contrarevolutie brengt de revolutie voort.
Onze partij gaat zeker niet achteroverleunen en afwachten totdat de revolutie komt. Wij gaan vechten voor internationale klassensolidariteit en voor internationale organisatie als startpunt voor het afweren van deze nieuwe internationale loonconcurrentie. We keren ons hierbij tegen het burgerlijke protectionisme van de achterlijke officiële leiding van de arbeidersbeweging en de rechtse demagogen.
We moeten de arbeiders duidelijk maken dat hun recht op een baan en een toekomst belangrijker is dan het recht van de bazen om een fabriek of kantoor te sluiten of te verplaatsen. Onze klasse moet leren de logica van het kapitalisme af te wijzen welke uitgaat van het idee dat de arbeiders moeten betalen opdat de bazen "concurrerend" kunnen blijven.
We moeten strijden voor klasseneenheid door te laten zien dat het verdedigen van de migrantenarbeiders het verdedigen van alle arbeiders betekent, dat het bestrijden van racisme en nationale onderdrukking voor blanke arbeiders de enige weg is naar klasseneenheid en dat dit de fundamenteelste noodzaak is voor de overwinning in de klassenstrijd,vooral in de VS, de gevangenis der naties.
We moeten vechten om er voor te zorgen dat de vakbonden de arbeidersklasse als geheel vertegenwoordigen en dan hebben we het over onderwerpen als gezondheidszorg, huisvesting, onderwijs, kinderopvang en dergelijke. En we zullen strijden voor banen en onderwijs voor de arbeidersjeugd die haar rechten ontnomen is.
Een communistische organisatie in de VS, met haar avonturistische heersende klasse, moet altijd het verband tussen de imperialistische oorlog, de kapitalistische economische crisis en de revolutie strijd in haar achterhoofd houden. Denk hierbij aan de Commune van Parijs en de bolsjewistische en de chinese revolutie. In het post-sovjet tijdperk ziet het VS imperialisme het als haar missie om de regio’s die het de laatste 75 jaar is kwijtgeraakt weer terug te veroveren. Voor dit tijdperk is herovering in de plaats gekomen van interimperialistische rivaliteit als voornaamste oorlogsdreiging. Deze herovering is de drijvende kracht achter de oorlog in Irak, de bedreiging van Iran, Noord-Korea en Syrië en de omsingeling van Rusland en de militaire opbouw in de Pacific.
Onze benadering van de groeiende anti-oorlogsbeweging is het steunen van de arbeiders bij het doen samensmelten van hun klassenstrijd tegen de economische, sociale en politieke aanvallen thuis met de strijd tegen de imperialistische oorlog en interventies.
We gaan er alles aan doen om de opleving van de klassenstrijd te bespoedigen en op basis van deze principes willen we alle anti-imperialistische en communistische krachten bundelen in de post-sovjet fase van de strijd voor het wereldsocialisme.
**********************************************************************
Voetnoten:
1. De kapitalistische contra-revolutie in de USSR en Oost-Europa vernietigde de werkzekerheid van tweehonderd miljoen mensen. Het veroorzaakte een explosie van werkloosheid en armoede. Het beëindigen van de ‘ijzeren rijstkom-politiek in China en de ontbinding van de communes veroorzaakte massale ontwrichting en werkloosheid en een trek naar de steden. India kent massa-werkloosheid net als Bangla Desh, Indonesië, de Filippijnen, Mexico, Zuid-Afrika en vele andere onderdrukte landen met een groot bevolkingsaantal die nu het hoofddoel zijn van de zogeheten ‘globaliserende’ imperialistische multinationale ondernemingen en banken.
2. Het verplaatsen en outsourcen van de maak-industrie heeft de laatste jaren duidelijk toegenomen, maar wat nu opkomt is het verplaatsen van diensten. GM, IBM, Boeing, accountants-bedrijven, grote banken en investeringsmaatschappijen, luchtvaartbedrijven, medische praktijken enzovoorts enzovoorts verplaatsen alles naar lage loon landen zoals call centra, customer service afdelingen, het analyseren van röntgenfoto’s, het invullen van belastingformulieren, computer programmering, technisch ingenieurswerk, onderzoek en ontwikkeling en ga zo maar door. Deze banen worden verplaatst naar India, de Filippijnen, China, Rusland en dergelijke waar de lonen en salarissen slechts een kwart tot een tiende bedragen van de lonen en salarissen in de VS. Miljoenen banen lopen gevaar als de bazen meer ervaring opdoen in het verplaatsen van deze banen en als de technologie verder vooruitgaat.
3. Een klassiek voorbeeld hiervan is Dell computers een van de grootste producenten van PC’s ter wereld. Dell heeft zes productiefabrieken verspreid over de hele wereld: Brazilië, China, Ierland, Nashville en Austin in de VS en Maleisië. De assemblage fabriek in Penang (Maleisië) krijgt zijn onderdelen uit de regio. De Intel processors komen uit fabrieken uit de Filippijnen, Costa Rica, Maleisië of China. Het geheugen komt uit Taiwan, Zuid-Korea of Duitsland. De grafische kaart kan gemaakt zijn in Taiwan, China of andere landen. Het moederbord kan komen van een Koreaanse fabriek in Shanghai. De harde schijf wordt gemaakt in Indonesië, Maleisië of elders. Het modem, de accu, het lcd-scherm, de voedingskabel, de geheugenstick, de draagtas kunnen gemaakt zijn bij een van de vele toeleveranciers doorheen heel de regio in landen als Thailand, Indonesië of Singapore. Dell zorgt ervoor dat ze een reeks toeleveranciers tot haar beschikking heeft die met elkaar moeten concurreren en die er voor zorgen dat er ten alle tijde onderdelen beschikbaar zijn, waarbij de toeleveranciers er voor moeten zorgen dat zijzelf steeds de voorraad in huis moeten hebben opdat Dell’s zaken altijd doorgaan.
4. Deze duizenden toeleveranciers zijn de wereldwijde voormannen die hun deel van het overschot opstrijken dat opgebracht wordt door de arbeidersklasse in de lage loonlanden en ze maken deel uit van ‘netwerken van super-uitbuiting’ en hun bedrijven zijn echt het collectieve eigendom van de grote monopolies zoals Cisco, Hewlett Packard, GM, Ford, Nike, Liz Clairborne, Levis en ga zo maar door. Wal Mart rekruteert haar leveranciers uit dit soort ketens om zo de laagste prijs te krijgen. Sommige van deze leveranciers zijn direct eigendom van de multinationals, maar de meeste zijn contract firma’s. Ze zijn ieder gespecialiseerd in een bepaald aspect van de kapitalistische productie zoals dat door de grote monopolies vereist wordt.