Bijdrage tot
het Internationaal Communistisch Seminarie
"Economische crisissen en de mogelijkheid van een grote wereldcrisis"
Brussel,
2-4 mei 2002
www.icsbrussels.org , ics[at]icsbrussels.org
India
Krishna Chakravortty
Lid van het Centraal Comité van het Centrum van Socialistische Eenheid van India
(SUCI)
Voorbeelden van de strijd van de werkende klasse, de boeren en de volkeren tegen de gevolgen van de crisis
Kameraden leden van het presidium en kameraden afgevaardigden,
De vertegenwoordigers van alle revolutionaire en progressieve machten ter wereld
zijn hier bijeen onder de hoede van de Partij van de Arbeid van België. Ik breng
u de hartelijke groeten over van ons volk en onze Partij, het Centrum van Socialistische
Eenheid van India. Mogen de discussies hier zich tot een ideologische strijd
samenballen om de ideologische verschillen op te lossen, terwijl we standvastig
het gemeenschappelijk doel voor ogen houden en ons verenigen tegen de wereld
van het kapitalistisch imperialisme en het moderne revisionisme in al zijn schakeringen.
Het wordt met de dag duidelijker, dat de huidige imperialistische organisatie
van een enkele globale kapitalistische markt in het tijdperk van het zieltogend
kapitalisme, door het opheffen van de nationale barrières ten gerieve van het
financierskapitaal, in plaats van een reddingsboei ter redding uit de crisis,
alle kapitalistische landen, meer dan ooit, bloot stelt aan het gevaar bedolven
te worden onder de lawine van de crisis. Dat is onvermijdelijk. En daarom zien
diezelfde VS, die hun voordeel hoopten te doen met de weerbarstige crisis van
Japan, zich gedwongen de Japanse overheid van advies te blijven dienen, om een
mogelijk op handen zijnde economische ineenstorting af te wenden, om te voorkomen
dat de vernietigende uitwerking daarvan, via het netwerk van de globale kapitalistische
markt, ook de economie van de VS zelf zal overspoelen.
Dit werd ook duidelijk bij de aardverschuivingen in Singapore, Hongkong en Zuid-Korea
waarvan ook de economieën van andere landen te lijden hadden, waaronder de VS,
als om het feit te benadrukken, dat in de kapitalistische wereldmarkt een economische
huivering op de ene plek altijd een rilling op een andere plek tot gevolg heeft.
In wezen vindt de crisis, zoals we allemaal weten, zijn oorsprong in het uitbuitingsysteem
van het op winst maken en winstmaximalisatie gerichte economische systeem van
het kapitalisme, dat de grote massa van de mensen het vel over de oren haalt,
de koopkracht verlaagt en daardoor de markt verder doet krimpen, waardoor, op
grond van de ontwikkelingswetten van het kapitalisme, de vicieuze cirkel ontstaat
die in de stervensfase van dat systeem, onvermijdelijk is. Voor het kapitalisme
bestaat er geen uitweg. De burgerlijke economen en crisismanagers zijn, vanwege
hun klassenvooroordeel en -benadering, niet bij machte zowel deze fundamentele
waarheid te begrijpen als de onontkoombaarheid daarvan te accepteren.
Hun hervormingsrecepten variëren van de het keynesiaanse oppompen van de economie
ter verhoging van de koopkracht van de mensen tot de huidige organisatie van
de globalisering, met zijn liberalisering en de volledige privatisering van
de economie en in de afwijzing van de zorgplicht van de staat voor de maatschappij
en het volk. Een dergelijke symptoombestrijding kan de mogelijkheid van een
naderende ineenstorting uitstellen, maar leidt uiteindelijk tot een verdieping
van de crisis.
Ten eerste, zij hebben, na de Tweede Wereldoorlog, geprobeerd het bestaan te
rekken door het militariseren van de economie en kunstmatig een markt voor wapens
te creëren en uit breiden. Ook hiermee hebben ze de crisis niet kunnen oplossen.
Integendeel, de zucht naar militarisering creëert ook onvermijdelijk de dwang
om nieuwe oorlogen te ontketenen om de grote voorraden aan wapens te verteren.
Zie maar hoe de VS van Kosovo naar Afghanistan gevlogen is om nu Irak te belagen.
Ten tweede, zij hebben hun hoop gesteld op de export van kapitaal over de hele
wereld heen, hetgeen uiteindelijk de crisis ook niet heeft kunnen doen afnemen.
Ten derde, alle hoop op herstel van de economie, door uitbreiding van de markt
naar de voormalige socialistische landen, na de ineenstorting van het socialistische
kamp, is de bodem in geslagen.
Ten vierde, de spurt in de technologische ontwikkeling van de laatste decennia
heeft de productiviteit en de totale productiecapaciteit enorm verhoogt tot
ver boven de koopkracht van de bevolking. De overproductie steeg weer meer en
de winsten kwamen nog verder onder druk. Aan de ene kant proberen de kapitalisten
het productieniveau op verschillende manieren zo laag mogelijk te houden op
kosten van de arbeiders, hetgeen leidt tot koopkrachtverlaging van de massa's,
verdergaande verlaging van de vraag en inkrimping van de markt. Aan de andere
kant resulteert de wanverhouding tussen hoge productiviteit en lage vraag in
een verdere versnelling van de accumulatie van het financierskapitaal, waardoor
het opgeblazen financierskapitaal zich noch meer vervreemdt van de industriële
productie en nog meer verwordt tot louter speculatie en woekerkapitaal zonder
enige betrokkenheid op de samenleving of enige vorm van productie of arbeidskracht.
Ten vijfde, geld in de economie pompen, ter beteugeling van de recessie door
kunstmatig de maatschappelijke bestedingen te stimuleren, heeft slechts een
tijdelijk effect, terwijl het een veelvoud aan overheidsschulden doet ontstaan
en prijsstijgingen in de hand werkt. Door deze politiek heeft Japan, dat zolang
als een modeleconomie gold, een publieke schuldenlast opgebouwd van 1,4 maal
het BNP. Terugkomend op haar eerdere belofte, heeft de regering Bush het Congres
er toe weten te brengen goedkeuring te verlenen voor een extra overheidsuitgave
van $ 50 miljard in een poging de recessie te controleren. De argumentatie verwijst
duidelijk naar de diepgewortelde en langdurige malaise van de economie in de
VS, hoewel de machthebbers de huidige verheviging daarvan aan de gebeurtenissen
van 11 september toeschrijven. Door het terrorisme als hoofdvijand van de mensheid
en als grondoorzaak van de huidige economische neergang af te schilderen, dient
de oorlogsstokers van de VS als alibi voor draconische wetten tegen het democratisch
protest en om de aandacht van de mensen weg te trekken van de ongeneeslijke
ziekte van het kapitalisme.
Het huidige kapitalisme toont twee tegenstrijdige aspecten. Aan de ene kant
dwingen de imperialistische landen de economisch achtergebleven landen hun markt
open te stellen zodat ze daar de goedkope arbeid kunnen uitbuiten en toegang
krijgen tot de grondstoffen en er tegelijk hun consumptiegoederen en andere
waren kunnen slijten. Aan de andere kant doen ze er alles aan, om hun respectievelijke
invloedsferen uit te breiden en tegen elkaar te beschermen. Het bij elkaar komen
van deze landen in de GATT onder dwang van de crisis en hun opsplitsing in afzonderlijke
en tegen elkaar gerichte blokken, er op uit de vette brokken van de wereldmarkt
in handen te krijgen, vormen de twee gezichten van dezelfde crisis. De veelvuldige
tegenstellingen binnen de kapitalistische wereld maken de huidige organisatie
instabiel van aard en gedoemd uiteen te vallen met oorlog tussen de imperialistische
landen als mogelijk gevolg.
Omdat India onderdeel uitmaakt van de kapitalistische wereldmarkt ondervindt
het Indiase kapitalisme ook de uitwerking van deze crisis van het zieltogend
wereldkapitalisme en vertoont het dezelfde kenmerken, al zijn er verschillen
vanwege de bijzondere aard en aspecten van zijn historische ontwikkeling binnen
de Indiase context.
We moeten niet vergeten, dat de historische ontwikkeling van het nationale kapitaal
in India al lang geleden begonnen is en al stevig geworteld was vóór de verwerving
van de politieke vrijheid van het Britse imperialisme. Na de onafhankelijkheid,
onder omstandigheden van de derde en meest acute fase van de algemene crisis
van het wereldkapitalisme, wilde de Indiase bourgeoisie de nieuw ontstane soevereine
nationaal kapitalistische staat, zoveel als mogelijk, gebruiken voor de 'meest
teugelloze, breedste en snelste' ontwikkeling van het nationale kapitaal, door
de Indiase markt te beschermen tegen buitenlandse waren en het financierskapitaal.
Op het terrein van de buitenlandse politiek nam de Indiase overheid, met hetzelfde
doel voor ogen, het initiatief in de Beweging van Ongebonden Landen (BOL), om,
enerzijds, concessies los te krijgen door het imperialistische kamp tegen het
toenmalig socialistische kamp uit te spelen, en anderzijds, in de markten van
de relatief minder ontwikkelde landen te penetreren. In het hele proces groeide
het monopoliekapitaal immens, zowel in de private als in de overheidssector,
en door de fusie van zowel staatskapitaal als privaat monopolie kapitaal ontstond
het staatsmonopoliekapitaal, terwijl het proces van versmelting van industrie-
en bankkapitaal, tegelijk met het financierskapitaal, de financiële oligarchie
deed ontstaan. Het hoog gecentraliseerde financierskapitaal is een, zij het
een jonge, partner geworden van het internationale trust en kartel-een duidelijke
indicatie dat de Indiase nationale bourgeoisie imperialistisch is geworden.
Niet alleen hebben zij eigen ondernemingen in het Verenigd Koninkrijk, de VS
en nog een aantal landen, maar zo zitten de Mittals, Pauls en Hindujas, bijvoorbeeld,
ook in joint ventures in een aantal economisch achterlijke landen en nemen ook
deel in joint ventures met buitenlandse multinationale ondernemingen om de markten
van andere landen te exploiteren. Het imperialistische karakter blijkt meer
en meer uit, enerzijds, het grootmachtchauvinisme, dat aan de dag gelegd wordt
in de betrekkingen met buurlanden, zoals kort geleden met Nepal en Bangladesh,
en expansionistische neigingen en bewegingen en, anderzijds, uit een steeds
toegeeflijker houding ten aanzien van de imperialistische politiek van interventie,
intrige en agressie van de VS, met name in West Azië, Oost Europa en de Caraïben.
Met het uiteenvallen van de Beweging van Ongebonden Landen, volgend op de ontmanteling
van het socialistische kamp, en constant opgejaagd door de verscherpende globale
kapitalistische crisis en de toenemende ontevredenheid van de Indiase massa's,
heeft de Indiase overheid steeds meer afstand genomen van het concept van de
BOL en neigt zij, in haar zucht naar erkenning als regionale supermacht in Zuidoost
Azië, steeds meer tot samenwerking met de VS.
Een chronische aspect van de Indiase economie is, dat de Indiase kapitalistische
ontwikkeling vanaf het begin is overschaduwd door crisis, wegens de verschrikkelijk
lage koopkracht van de door uitbuiting leeggebloede werkende massa's, die gebukt
gaan onder immense werkloosheid, omhoogschietende en gedicteerde prijzen en
zware belastingen, en omdat de internationale markt inkrimpt en depressief is.
Er is gebrek aan voldoende kapitaal op een aantal terreinen van de moderne zware
industrie, terwijl in andere industrietakken de productiecapaciteit niet ten
volle wordt benut, de productiecapaciteit groter is dan de vraag en het productiepeil
poogt te verlagen door bezuinigingen, ontslagen, sluitingen, of overnames en
reductie van arbeidskrachten en inperking van arbeidsvoorwaarden en privileges.
Hier zien we dezelfde vicieuze cirkel. In hun poging de alzijdige crisis te
overleven en de gezamenlijke kapitalistische belangen te beschermen, ressorteert
de Indiase overheid in toenemende mate tot antipopulaire maatregelen, waardoor
grote delen van de bevolking verarmt en beroofd worden van gezondheidszorg,
onderdak, onderwijs en andere levensbehoeften.
De militarisering van de economie in India is al lang geleden begonnen, waarbij
de allocaties voor defensie de middelen voor openbare nutsvoorzieningen op de
begroting ver overstijgen. India heeft met zijn nucleaire arsenaal, zijn ballistische
raketten en zijn systeem van communicatiesatellieten als militaire macht zijn
plaats verworven tussen de machtigste staten, terwijl de Indiase massa's te
kampen hebben met kindersterfte, ondervoeding, hongersnood, epidemieën, onderdrukking
van vrouwen, religieus fanatisme, fundamentalisme en blikvernauwing, die worden
bedreven, gevoed, uitgebroed en opgeklopt door de regeerders om het volk onderling
te verdelen en tegen elkaar op te zetten.
Kameraden, wij moeten de correlatie van de machten in de wereld van vandaag
en het klassenkarakter van de verschillende staten kritisch analyseren. Hierbij
dienen wij, zowel de interne en de externe omstandigheden van de ontwikkeling
van het kapitaal in elk land afzonderlijk, als het perspectief van de algemene
ontwikkelingsgeschiedenis van het kapitalistische wereldsysteem, in het oog
te houden, en ons te concentreren op de werkelijke determinanten teneinde de
betekenis van de huidige kenmerken van een gegeven nationale en internationale
context te begrijpen. We kunnen hier kameraad Lenin aanhalen in zijn voortreffelijke
analyse van het imperialisme als hoogste stadium van het kapitalisme, waarin
hij duidelijk maakt dat economische afhankelijkheid niet noodzakelijk politieke
onderwerping betekent: "Het financierskapitaal vertegenwoordigt een zo geweldige,
wij mogen wel zeggen beslissende macht inzake alle economische en internationale
betrekkingen, dat het zelfs staten, die de meest volledige politieke onafhankelijkheid
genieten, aan zich ondergeschikt kan maken en dit dan ook in feite doet. … Niet
alleen zijn de twee belangrijkste groepen landen, die met koloniën en de koloniën
zelf een typisch verschijnsel voor dit tijdperk, maar ook de op een andere manier
afhankelijke landen, die formeel politiek onafhankelijk, in feite gevangen zitten
in het net van financiële en diplomatieke onafhankelijkheid. … Dergelijke verhoudingen
hebben altijd bestaan tussen grote en kleine staten, maar in het tijdperk van
het kapitalistisch imperialisme vormen zij een algemeen systeem, zij maken deel
uit van het totaal aan 'verdeel de wereld' verhoudingen en vormen de schakels
in de keten van operaties van het mondiale financierskapitaal."
In zijn werk, Het recht van de naties op zelfbeschikking, maakt hij duidelijk:
"Niet alleen kleine land, maar, bijvoorbeeld, ook Rusland is economisch volledig
afhankelijk van de macht van het imperialistische financierskapitaal van de
'rijke' bourgeoislanden. Niet alleen de miniatuurstaten in de Balkan, maar zelfs
het Amerika van de 19e eeuw was economisch een kolonie van Europa … maar dit
heeft niets te maken met het vraagstuk van … nationale staten."
In het huidige verweven systeem van de mondiale kapitalistische markt zijn de
imperialistische landen, met de VS aan het hoofd, bezig met het openbreken van
de markten van Azië, Afrika, Midden en Zuid Amerika voor de imperialistische
uitplundering, en de genoemde landen kunnen zich niet afzijdig houden zonder
aandeel en concessie voor hun eigen nationale kapitaal in de verschillede fasen
van ontwikkeling.
Zij dienen hun behoeften en aspiraties voortdurend aan te passen aan die van
hun overheersende imperialistische bazen en partners, dan weer door een stapje
terug te doen, dan weer via allerlei manipulaties en manoeuvres een concessie
uit te onderhandelen. Wat moeten we hiermee? Mogen wij door de bomen het bos
niet meer zien en deze landen allemaal als 'overheerst' beschouwen, in die zin,
dat zij politiek zijn onderworpen aan het imperialisme? Neen. De Indiase bourgeoisie
kent haar eigen klassendwang om aan deze mondiale organisatie mee te doen door:
de binnenlandse markt voor de imperialisten open te stellen en op haar beurt
elk mogelijk deel of concessie in de wereldmarkt veilig te stellen; zich snel
verder te ontwikkelen tot een moderne militaire macht om de eigen invloedssfeer
als regionale supermacht af te palen in Zuidoost Azië en ten dien einde meer
en meer samen te werken met het VS-imperialisme.
Ontevredenheid en verbittering gist overal tegen de imperialistische uitplundering
en het tot op het bot uitbuiten door de respectievelijke heersende of met de
imperialisten collaborerende klassen.
De aantallen mensen die in protest de straat opgaan en verzet plegen tegen deze
collaborerende achterbakse uitbuiting worden iedere dag groter. Het gebeurt
in India. Het gebeurt in de voormalige socialistische landen. Het gebeurt in
groeiende mate in de ontwikkelde kapitalistische landen van Europa en Amerika
op een schaal die alleen gezien werd in de voormalige koloniale en halfkoloniale
landen. Wij, hier bijeengekomen, en diegenen die met ons zijn, maar hier vandaag
niet konden zijn, hebben de historische opdracht de anti-imperialistische strijd
te leiden en te coördineren door wederzijdse consultatie en samenwerking bij
het juist begrijpen van de betekenis van de huidige nationale en internationale
situatie